Tarihten: Brooklyn Köprüsü'nü Defalarca Satan Adam — George C. Parker (1900'ler)

Olay

1900'lerin başında New York'a her gün binlerce göçmen geliyor, herkes yeni bir hayat ve iyi bir yatırım peşinde koşuyordu. George C. Parker tam da bu umuda oynadı. Şehrin en görkemli yapılarının — başta Brooklyn Köprüsü olmak üzere — gerçek sahibi ya da yapımcısı olduğunu iddia ediyor, bunu desteklemek için ikna edici sahte tapular ve belgeler hazırlıyordu. Karşısındakine köprüyü "işletmenin" ne kadar zahmetli olduğunu anlatır, sonra da bu değerli mülkü devretmeye "gönülsüzce razı" olurdu.

Oyunun cazibesi, satılan şeyin göz önünde ve gerçek olmasıydı. Alıcılar köprünün yeni sahibi olduklarına inanır, paralarını çıkarmak için üzerinde geçiş ücreti almaya kalkışırdı; kimi zaman köprünün ortasına gişe kurmaya çalışan yeni "sahipleri" polis dağıtırdı. Parker aynı köprüyü yıllar içinde defalarca sattı; repertuvarında Özgürlük Anıtı, Madison Square Garden ve General Grant'ın anıt mezarı gibi başka ünlü yapılar da vardı. Her seferinde göz önündeki devasa bir "mal", sahte bir mülkiyet ve aceleci bir alıcı yeterliydi.

Parker defalarca yakalandı ama oyununu sürdürdü. Sonunda, aynı suçtan üçten fazla mahkûmiyeti olanlara ömür boyu hapis öngören bir yasa uyarınca 1928'de müebbet hapse mahkûm edildi ve hayatının geri kalanını Sing Sing Cezaevi'nde geçirdi. Hikâyesi İngilizceye deyim olarak da geçti: Birinin saflığına inanmak istemeyen biri, "buna inanıyorsan sana satacak bir köprüm var" der. Anlatısı, Türkiye'deki Sülün Osman efsanesinin şaşırtıcı bir kardeşidir.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. Kurban, şehri ve işleyişi tanımayan, elinde birikimiyle "sağlam yatırım" arayan biri olarak seçilir; yenilik ve acemilik, sorgulamayı zayıflatır.
2. Satılan şey gerçektir ve gözle görülür — bir köprü, bir bina. Alıcı malın var olduğunu kendi gözüyle doğrular; oysa doğruladığı tek şey malın varlığıdır, satıcıya ait olduğu değil.
3. Sahte ama resmî görünen evrak devreye girer: tapular, sözleşmeler. Kâğıdın gösterişi, mülkiyet sorgusunun yerine geçer.
4. Asıl amaç, işlemi resmî kanala taşımadan hızlıca kapora ve ödemeyi almaktır; "başka alıcı da var" baskısı düşünme süresini yok eder.

Psikolojik kancalar: emeksiz kazanç hayali, evraka duyulan koşulsuz güven ve "gözümle gördüm, o hâlde gerçektir" yanılgısı.

Günümüze Yansıması

Parker'ın numarası, sahibi olmadığı bir malı satmak, Türkiye'de bugün de en yaygın senaryolardan. Kütahya'da sahiplerinin haberi olmadan evleri satılık gösterip kapora toplayan çete, köprü yerine ev satan birer George Parker'dır. Antalya'da tapu dairesinde kurulan sahte satış oyunu ise resmî görünümlü dekorun ve sahte evrakın güveni nasıl çaldığını gösterir. İnternet ilan siteleri bu oyunun menzilini genişletti; artık kurbanı sokakta bulmaya gerek yok, ilana kendisi geliyor.

Uyarı Sinyalleri

• Değerli bir malın piyasa değerinin altında ve alışılmadık bir aceleyle satılması.
• Mülkiyetin yalnızca satıcının gösterdiği evrakla "kanıtlanması"; resmî tapu sorgusuna yanaşılmaması.
• Asıl işlemden önce ısrarla istenen kapora, "bağlama parası" ya da "harç".
• "Bugün karar ver, başka alıcı var" baskısı.
• Satıcının işlemi tapu ve noter gibi resmî kurumların dışında, kendi belirlediği bir yerde bitirmek istemesi.

Nasıl Korunursunuz?

• Bir taşınmazın gerçek sahibini her zaman tapu müdürlüğünden doğrulayın; satıcının elindeki kâğıt kanıt değildir.
• Tapu devri resmen tamamlanmadan kapora dahil hiçbir ödeme yapmayın.
• Karşınızdaki kişinin kimliğiyle tapudaki malik kaydının aynı kişi olduğunu kontrol edin.
• "Gözümle gördüm" duygusuna kapılmayın; malın var olması, onu satanın sahibi olduğu anlamına gelmez.
• Acele ettirilen her büyük alışverişte durun, bir gün bekleyin ve mutlaka birine danışın.

Kaynaklar

• Wikipedia — George C. Parker
• HowStuffWorks — Meet the Conman Who Sold the Brooklyn Bridge
• IrishCentral — The man who 'sold' the Brooklyn Bridge and Statue of Liberty