Korunma Rehberi
Dolandırıcılıktan Nasıl Korunurum?
Dolandırıcılık yöntemleri değişir ama kullandıkları kancalar hep aynıdır: aciliyet, korku, otorite ve cazip kazanç. Bu rehber, en yaygın senaryolara karşı sade ve uygulanabilir adımları bir araya getirir. Acele karar vermeyin; şüphelendiğinizde durun ve teyit edin.
Altın Kurallar
Hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın, bu sekiz kural sizi vakaların büyük çoğunluğundan korur.
Aciliyet, en büyük uyarı sinyalidir
Dolandırıcılar düşünmenize fırsat vermemek için sizi aceleye getirir. "Hemen", "son şans", "şimdi yapmazsanız" diyen herkese karşı durup nefes alın.
Kamu görevlileri telefonda asla para istemez
Polis, savcı, banka ya da devlet kurumu; hiçbiri telefonda para, altın veya kart bilgisi istemez. İsteyen kişi kim olduğunu söylerse söylesin, dolandırıcıdır.
Şifre ve kod kimseyle paylaşılmaz
SMS ile gelen tek kullanımlık kodlar ve internet bankacılığı şifreleri yalnızca sizindir. Banka çalışanı bile sormaz; soran, dolandırıcıdır.
Gerçek olamayacak kadar iyi teklif, gerçek değildir
Piyasanın çok altında araba, kiralık ev ya da "garantili" kazanç vaadi gördüğünüzde durun. Cazip fiyat, en eski tuzaktır.
Karşı tarafı kendi bulduğunuz numaradan teyit edin
Sizi arayan numaraya güvenmeyin. Telefonu kapatın; bankanızı kartın arkasındaki numaradan, kurumları resmî sitelerinden kendiniz arayın.
Görmediğiniz kişiye ve mala para göndermeyin
Yüz yüze görmediğiniz kişiye, gezmediğiniz eve, denemediğiniz araca kapora ya da havale göndermeyin. "Kaparoyu yatır, tutayım" klasik bir tuzaktır.
Bağlantıya tıklamayın, uygulamayı kendiniz açın
SMS veya e-postayla gelen bağlantılar sahte site açabilir. Bankanıza ve e-Devlet'e her zaman kendi indirdiğiniz resmî uygulamadan girin.
Şüphelendiğinizde bir yakınınıza danışın
Dolandırıcılar sizi yalnızlaştırmaya ve "kimseye söyleme" demeye çalışır. Tam tersini yapın: para göndermeden önce mutlaka güvendiğiniz birine anlatın.
Telefonda: sahte polis, savcı ve banka aramaları
Kendini polis, savcı ya da banka görevlisi olarak tanıtan dolandırıcılar; "hesabınız terör örgütü tarafından kullanılıyor", "adınıza yakalama kararı var" gibi korkutucu senaryolarla para veya altın ister.
- Unutmayın: polis, savcı, jandarma ya da banka telefonda asla para, altın ya da kart bilgisi istemez. Böyle bir talep duyduğunuz anda arama kesin olarak sahtedir.
- "Telefonu kapatmayın, kimseye söylemeyin" diyen kişi dolandırıcıdır. Gerçek bir soruşturmada böyle bir talimat verilmez.
- Telefonu kapatın ve olayı 112'yi arayarak teyit edin. Sizi arayan numaraya geri dönmeyin; ekranda resmî bir numara görünse bile numaralar taklit edilebilir.
- Yaşlı yakınlarınızla bu senaryoyu önceden konuşun. Bu yöntem en çok emeklileri ve tek yaşayanları hedef alır.
Kapora göndermeden önce: araç, emlak ve tatil ilanları
Sahte ilan dolandırıcılığının kalbi kaporadır: gerçekte var olmayan ya da başkasına ait aracı, evi veya tatil evini ilana koyar, "çok isteyen var, kaporayı yatırın tutayım" diyerek para toplarlar.
- Görmediğiniz araca, gezmediğiniz eve, doğrulamadığınız tatil tesisine asla kapora göndermeyin. Hiçbir istisna yapmayın.
- Araçta ruhsatı, evde tapuyu görün; ilan sahibinin kimliğiyle karşılaştırın. Satıcı belge göstermekten kaçınıyorsa uzaklaşın.
- Yüz yüze görüşmeden ödeme yapmayın. "Şehir dışındayım, kargoyla gönderirim" diyen satıcı, klasik bir tuzak senaryosu uyguluyordur.
- Karşı taraf baskı yapıyorsa — "başka alıcı var, hemen yatırın" — durun. Gerçek satıcı birkaç saat bekleyebilir; dolandırıcı bekleyemez.
- Tatil rezervasyonlarında tesisi resmî telefonundan arayarak ilanı ve rezervasyonu teyit edin; yalnızca ilandaki numaraya güvenmeyin.
İnternet alışverişinde: sahte siteler ve sosyal medya mağazaları
Sahte alışveriş siteleri ve sosyal medya "butikleri", çok düşük fiyatlarla ürün satar gibi yapıp parayı alır ve ürünü hiç göndermez ya da değersiz bir ürün gönderir.
- Piyasanın çok altındaki fiyat, indirim değil tuzaktır. Aynı ürünün bilinen sitelerdeki fiyatıyla karşılaştırın.
- Sitenin yaşına ve künyesine bakın: birkaç haftalık siteler, adres ve telefon bilgisi olmayan sayfalar, yalnızca sosyal medyada var olan mağazalar risklidir.
- Mümkünse kapıda ödeme seçin — ödemeyi ürünü teslim alırken yaparsınız.
- Kartla ödeyecekseniz sanal kart kullanın ve limitini alışveriş tutarı kadar belirleyin; kart bilgileriniz sızarsa zarar sınırlı kalır.
- Yalnızca havale/EFT kabul eden ve şahıs hesabına ödeme isteyen satıcılardan uzak durun.
SMS ve bağlantılar: oltalama (phishing) mesajları
Oltalama (phishing), sizi sahte bir siteye çekip şifrenizi ya da kart bilgilerinizi çalma yöntemidir. "Hesabınız askıya alındı", "ödemeniz iade edilecek", "e-Devlet'te belgeniz var" gibi mesajlarla gelir.
- Bankalar SMS ile bağlantı (link) göndermez. İçinde bağlantı olan "banka" mesajlarını silin.
- e-Devlet, vergi ya da kargo bildirimlerine mesajdaki bağlantıdan değil, uygulamayı veya resmî siteyi kendiniz açarak bakın.
- Kısaltılmış bağlantılar (kisa.la, bit.ly benzeri) ve garip yazılmış alan adları (örneğin "bankaniz-giris.com") uyarı işaretidir.
- Mesaj sizi aceleye getiriyorsa — "24 saat içinde", "hemen tıklayın" — büyük olasılıkla oltalamadır.
- Şüpheli mesajı yanıtlamayın, bağlantıya tıklamayın; bankanızı kendi numarasından arayarak sorun.
Yatırım vaatleri: sahte platformlar ve deepfake reklamlar
Sahte yatırım platformları önce küçük "kazançlar" gösterip güven kazanır, sonra büyük para yatırmanızı ister ve ortadan kaybolur. Ünlülerin yer aldığı yatırım reklamlarının çoğu, yapay zekâyla üretilmiş sahte (deepfake) videolardır.
- Garantili kazanç diye bir şey yoktur. "Günlük %10", "risksiz kazanç" vaadi duyduğunuz anda karşınızdaki dolandırıcıdır.
- Aracı kurumun SPK (Sermaye Piyasası Kurulu) lisansını spk.gov.tr üzerinden, bankaların yetkisini BDDK üzerinden kendiniz kontrol edin.
- Ünlü birinin yatırım tavsiyesi verdiği reklamlar sahte olabilir: yapay zekâ ile üretilen deepfake videolar gerçeğinden zor ayrılır. Reklamdan gelen hiçbir platforma para yatırmayın.
- WhatsApp ve Telegram "yatırım grupları"na eklendiyseniz çıkın; gruptaki "kazanan" üyeler çoğunlukla dolandırıcının kendisidir.
- Para çekmek istediğinizde "vergi", "komisyon" ya da "aktivasyon ücreti" istenmesi, paranızın geri gelmeyeceğinin işaretidir. Daha fazla ödemeyin.
Tanışma uygulamaları: romantik dolandırıcılık
Romantik dolandırıcılar, tanışma uygulamalarında ve sosyal medyada haftalar hatta aylar boyunca güven inşa eder; sonra bir "acil durum" uydurur ve para ister.
- Hiç yüz yüze görmediğiniz birine para, kripto para ya da hediye kartı göndermeyin — sebep ne kadar inandırıcı olursa olsun.
- Görüntülü görüşmeden sürekli kaçınan, "kamera bozuk" diyen kişiler konusunda şüphelenin.
- "Yurt dışında doktorum/askerim/mühendisim, yanına geleceğim ama önce şu masraf çıktı" anlatısı, dünyada en yaygın romantik dolandırıcılık senaryosudur.
- Karşı tarafın fotoğraflarını görsel arama ile kontrol edin; çalıntı fotoğraflar sık kullanılır.
- Sizi ailenizden ve arkadaşlarınızdan gizliliğe zorlayan bir ilişki, duygusal bir bağ değil bir kuşatmadır. Mutlaka bir yakınınıza anlatın.
Dolandırıldıysanız: ilk 30 dakika
Zarar gördüğünüzü fark ettiğiniz anda utanç ya da panik ile vakit kaybetmeyin. Dolandırıcılık herkesin başına gelebilir; ilk yarım saatte atacağınız adımlar paranızı kurtarma şansınızı belirler.
Bankanızı arayın, hesapları dondurun
Kartınızın arkasındaki numaradan bankanızı arayın; transferlerin durdurulmasını, kartların kapatılmasını ve karşı hesabın bloke edilmesini talep edin. Para başka hesaplara dağıtılmadan önce her dakika değerlidir.
112'yi arayın veya savcılığa başvurun
Olayı 112'ye bildirin ya da en yakın Cumhuriyet Savcılığına giderek suç duyurusunda bulunun. Banka nezdindeki itiraz süreçleri için resmî kayıt önemlidir.
Delilleri toplayın ve saklayın
Ekran görüntüleri, yazışmalar, IBAN bilgileri, telefon numaraları, ilan bağlantıları ve dekontlar — hiçbirini silmeyin. Şüpheliyi engellemeden önce tüm kayıtları alın.
İhbar edin ve itiraz süreçlerini başlatın
Sahte siteleri ve numaraları BTK/USOM'a (usom.gov.tr) ihbar edin. Kartla yaptığınız ödemeler için bankanızın ters ibraz (chargeback) sürecini sorun; başvurunuzu yazılı yapın.
Bu sayfa hukuki tavsiye değildir; genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olaylar için bir avukata veya adli makamlara başvurun.
Güncel yöntemleri tanımak için belgelenmiş vakaları inceleyin.