Vefat İlanlarını Takip Eden Dolandırıcılar: 'Rahmetli Adına Hatim İndireceğiz' Tuzağı

Olay

Sakarya'nın Hendek ilçesinde yaşayan genç bir adam, amcasını kaybetmişti. Cenazenin defnedilmesinin üzerinden yaklaşık bir hafta geçmişti ki telefonu çaldı. Arayan kişi kendisini bir Kur'an kursunun hocası olarak tanıttı: Kurstaki hafız öğrencilerle merhum adına hatim indireceklerini, ayrıca rahmetlinin "yemin kefareti ve oruç bedeli" gibi ödenmemiş manevi borçları olabileceğini söyledi. Tek yapması gereken, gönderilen IBAN'a bir "hayır bedeli" yatırmaktı.

Genç adam bir tanıdık aracılığıyla durumu araştırınca ortada ne böyle bir kurs kaydı ne de gerçek bir hoca olduğunu fark etti ve savcılığa suç duyurusunda bulundu. Olayın duyulması üzerine ilçedeki camilerde cemaate açık uyarı yapıldı; müftülük de böyle bir para toplama usulünün bulunmadığını hatırlattı. Aynı dönemde ilçede başka cenaze sahiplerinin de benzer aramalar ve mesajlar aldığı ortaya çıktı.

Bu vaka, dolandırıcıların gazete ve belediye vefat ilanlarını, cami duyurularını ve sosyal medyadaki taziye paylaşımlarını düzenli olarak taradığını gösteren örneklerden yalnızca biri. Kimi arayanlar "merhumun bize borcu vardı" diyor, kimi kendini uzaktan akraba olarak tanıtıp yol parası istiyor, kimi de bu olaydaki gibi dinî duyguları hedef alıyor.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. Dolandırıcılar vefat ilanlarını, taziye mesajlarını ve cenaze duyurularını takip eder; merhumun adını, yakınlarının adlarını ve telefon numaralarını bu açık kaynaklardan toplar.
2. Cenazeden birkaç gün sonra, acının en yoğun olduğu dönemde aile aranır. Arayan, merhumun adını ve ayrıntıları bildiği için güvenilir görünür.
3. Senaryo değişkendir: "Hatim indireceğiz", "kefaret ve oruç bedeli ödenmeli", "merhumun bize borcu vardı", "taziyeye geleceğiz, yolda kaldık" gibi. Ortak nokta, kısa sürede bir IBAN'a para istenmesidir.
4. Psikolojik kancalar güçlüdür: yas hâlindeki insanın sorgulama gücü düşer; "rahmetlinin borcu kalmasın" duygusu, dinî sorumluluk hissi ve ayıp olmasın çekincesi ödemeyi kolaylaştırır.
5. Para şahıs hesabına geçtiği anda hat kapatılır; aynı numaradan bir daha ulaşılamaz.

Bu yöntemin en sinsi yanı, tutarların çoğu zaman görece küçük tutulmasıdır. Birkaç bin liralık bir "hayır bedeli", yas içindeki bir aileye sorgulanmayacak kadar makul görünür; dolandırıcı da aynı senaryoyu onlarca aileye uygulayarak toplamda büyük kazanç elde eder.

Uyarı Sinyalleri

• Cenazeden kısa süre sonra tanımadığınız numaralardan gelen ve merhumun adını bilerek konuşan aramalar.
• Din görevlisi, Kur'an kursu ya da dernek adına telefonla para talep edilmesi; resmî din görevlileri telefonla IBAN verip para istemez.
• "Kefaret", "oruç bedeli", "hatim ücreti" gibi kalemlerin aciliyet baskısıyla dile getirilmesi.
• "Merhumun bize borcu vardı" diyen ama hiçbir belge gösteremeyen kişiler.
• Paranın kuruma değil, şahıs adına açılmış bir hesaba istenmesi.

Nasıl Korunursunuz?

• Yas dönemindeki aramalarda hiçbir ödeme kararını telefonda vermeyin; "düşünüp döneceğim" deyip kapatın.
• Arayan kişinin söylediği kurumu (müftülük, Kur'an kursu, dernek) resmî numarasından arayarak doğrulayın; il ve ilçe müftülüklerinin numaraları Diyanet'in sitesinde yer alır.
• Merhum adına hayır yapmak istiyorsanız bunu kendi seçtiğiniz resmî kurum ya da bilinen yardım kuruluşları üzerinden, kayıtlı bağış kanallarıyla yapın.
• Vefat ilanlarına telefon numarası yazdırmak zorunda değilsiniz; ilan verirken bu riski göz önünde bulundurun.
• Ailenin yaşlı üyelerini bu senaryoya karşı önceden uyarın; bu aramalar çoğunlukla ev telefonlarına ve yaşlı yakınlara gelir.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• Hemen 112'yi arayın veya en yakın Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunun.
• Para gönderdiyseniz bankanızı derhâl arayıp transferin geri çağrılmasını ve alıcı hesabın bildirilmesini isteyin.
• Arayan numarayı, mesajları ve dekontları saklayın; numarayı operatörünüze ve e-Devlet üzerinden BTK'ya bildirebilirsiniz.
• Yaşadığınızı çevrenizle ve muhtarlıkla paylaşın; bu tür şebekeler aynı bölgedeki birden çok cenaze evini art arda arıyor.

Kaynaklar

• Yeni Akit – Cenaze sahiplerinin yakınlarına gönderdiler! Pes dedirten dolandırıcılık
• Yeni Mesaj – Ölünün yakınlarına "yemin kefareti, oruç bedeli" için IBAN gönderdi
• Medya Detay – Dolandırıcıların yeni hedefi cenaze yakınları