'Camiye Yardım' Bahanesiyle Kutu Açanlara Dikkat: İzinsiz Bağış Toplama Tuzağı

Olay

Şubat 2024'te Kastamonu'nun Tosya ilçesindeki bir camide, cuma namazının ardından bir kişi elindeki yardım kutusunu açarak cemaatten "cami için" para toplamaya başladı. Cemaatten bir vatandaşın kim olduğunu ve hangi izinle para topladığını sorması üzerine paniğe kapılan şahıs, o ana kadar topladığı paralarla birlikte camiden hızla uzaklaştı. İlçe müftülüğü durumu polise bildirdi; izinsiz para toplayan kişi hakkında soruşturma başlatıldı.

Benzer olaylar Türkiye'nin pek çok yerinde yaşanıyor. 2021'in son günlerinde Düzce'de, bir alışveriş merkezinde cami adına sahte makbuzlarla bağış toplayan iki kişi suçüstü yakalanmış, üzerlerinden topladıkları para çıkmış ve haklarında yasal işlem yapılmıştı. Yetkililerin uyarısı net: Cami, Kur'an kursu ya da dernek adına sokakta, kapı kapı dolaşarak ya da telefonla bağış toplamak izne tabidir; izinsiz toplayanların önemli bölümü dini duyguları istismar eden dolandırıcılardır.

Bu yöntemin gücü, hedef aldığı duygudan geliyor: Hayır yapmak isteyen insan, makbuz ya da yetki sorgulamayı ayıp sayar. Dolandırıcılar da tam olarak bu çekingenliğe güvenir. Oysa mevzuat açıktır: Yardım toplama faaliyetleri izne bağlıdır; camiler için bağışlar müftülükler ve Türkiye Diyanet Vakfı üzerinden, cami dernekleri için ise derneğin resmî hesapları üzerinden yürütülür. Elden, kutuyla ve makbuzsuz toplanan paranın nereye gittiğini denetlemenin hiçbir yolu yoktur; kaybedilen yalnızca para değil, gerçek ihtiyaç sahiplerine gidecek yardıma duyulan güvendir.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. Dolandırıcı, cami çıkışı, pazar yeri ya da alışveriş merkezi gibi kalabalık ve "hayır yapmaya hazır" kitlenin bulunduğu noktaları seçer; cuma ve kandil günleri özellikle tercih edilir.
2. Üzerinde cami ya da dernek adı yazan kutu, yelek, kimlik kartı veya makbuz koçanı gibi güven veren aksesuarlar kullanılır; bunların tamamı matbaada bastırılmış sahte belgeler olabilir.
3. "Caminin halısı için", "Kur'an kursu öğrencilerine", "depremzede yetimlere" gibi itiraz edilmesi güç bir amaç söylenir; küçük tutarlar istendiği için kimse sorgulama gereği duymaz.
4. Soru soran çıkarsa ortam hızla terk edilir; ertesi gün aynı düzen başka bir mahallede kurulur.
5. Aynı istismarın çevrim içi sürümünde, sosyal medyada cami ya da dernek adına sahte bağış kampanyaları ve IBAN paylaşımları yapılır.

Uyarı Sinyalleri

• Cami avlusunda, sokakta ya da kapınızda elden para isteyen, kimliği ve izni belirsiz kişiler.
• Makbuz vermeyen ya da fotokopi görünümlü, seri numarasız makbuz veren toplayıcılar.
• Sorgulandığında aceleyle uzaklaşma, kutuyu kapatma ya da konuyu değiştirme.
• Sosyal medyada şahıs IBAN'ına bağış isteyen, resmî sitesi ve kaydı doğrulanamayan kampanyalar.
• Duygu yüklü ve aciliyet dayatan söylemler: "Bugün son gün", "yetimler bekliyor."

Nasıl Korunursunuz?

• Cami ve Kur'an kursu bağışlarınızı Diyanet İşleri Başkanlığı, Türkiye Diyanet Vakfı ya da caminin bağlı olduğu müftülük üzerinden, resmî hesap numaralarına yapın; cami dernekleri için dernek adına açılmış banka hesabını tercih edin.
• Elden para vermek yerine banka kanalını kullanın; dekont, bağışınızın hem kaydı hem güvencesidir.
• Yardım toplayan kişiden yetki belgesini isteyin; il ve ilçe müftülükleri ile kaymakamlıklar, izinli yardım kampanyalarını teyit edebilir.
• Sosyal medyadaki bağış çağrılarında kampanyayı yürüten kurumun resmî sitesine kendiniz gidin; mesajla gelen bağlantıya ve IBAN'a güvenmeyin.
• Cemaat içinde bu tür olayları konuşun; camide izinsiz para toplandığını görürseniz imamı ya da müftülüğü bilgilendirin.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• Olayı vakit kaybetmeden 112'ye ya da en yakın polis/jandarma birimine bildirin; şüphelinin eşkâli ve olay saati yakalanma ihtimalini artırır.
• Banka üzerinden bağış yaptıysanız dekontu saklayın ve bankanızdan işlemin durdurulmasını talep edin.
• Sahte makbuz, broşür ya da mesaj görüntülerini delil olarak saklayın.
• Olayı caminin bağlı olduğu müftülüğe de iletin; müftülüğün yapacağı duyuru, başka kişilerin mağdur olmasını önler.

Kaynaklar

• DHA — 'Camiye yardım' bahanesiyle para toplayıp kaçtı
• Sözcü — Cami adına sahte belge ile para toplayanlar suçüstü yakalandı