Topraktan Ev Alırken 1,75 Milyon TL Kaptırdı: Tapusuz Ödemenin Bedeli

Olay

İstanbul'un koşuşturmasından uzaklaşıp Muğla'nın Dalaman ilçesine yerleşmek isteyen bir kişi, bir arkadaşının aracılığıyla tanıştığı müteahhitten henüz yapım aşamasındaki bir projeden ("topraktan") dubleks daire satın aldı. Ödemeyi parça parça yaptı: önce aracını peşinat olarak verdi, ardından 200 gram bileziğini bozdurdu ve zaman içinde toplam yaklaşık 1 milyon 750 bin TL ödedi.

İnşaat başlarda normal ilerledi; sonra çalışmalar durdu. Müteahhit maddi sıkıntılarını gerekçe gösterince alıcı ve bir arkadaşı, çatının bitirilmesi için yüz binlerce lira daha katkı yaptı. İnşaat yine ilerlemeyince tapuyu isteyen alıcı, iddiaya göre bu kez kendisinin ve çocuklarının canına yönelik tehditlerle karşılaştı. Asıl şoku Dalaman'da yaşadı: parasını ödediği daire iki kişiye daha satılmış, tapusu ise bir borç karşılığında üçüncü bir kişiye teminat olarak bırakılmıştı. Mağdur, yurt dışına kaçtığı iddia edilen müteahhit hakkında şikâyetçi oldu.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. Satış çoğu zaman bir tanıdık referansıyla başlar; "arkadaşımın müteahhidi" hissi, tapu ve sözleşme gibi güvenceleri sorgulamayı ayıp gibi gösterir.
2. Proje aşamasındaki daire, piyasa değerinin altında bir bedelle ve esnek ödeme planıyla cazip hale getirilir; ödemeler tapu devri olmadan, elden veya havaleyle alınır.
3. İnşaat bir süre gerçekten yürütülerek güven tazelenir; sonra "malzeme fiyatları", "borçlar" gibi gerekçelerle durdurulur ve mağdurdan ek para istenir.
4. Aynı daire birden fazla kişiye satılabilir, tapu başkasına teminat olarak verilebilir. Tapu sicilinde alıcı görünmediği için hukuken en zayıf konumda kalan hep ödemeyi yapan olur. İtiraz eden mağdurlar tehditle susturulmaya çalışılır.

Bu tuzağın gücü, alıcının en makul davranışlarını bile aleyhine çevirmesinde yatar: iyi niyetli alıcı, batmasın diye müteahhide ek para verir; her yeni ödeme, geri dönmeyi psikolojik olarak zorlaştırır ("bu kadar verdim, biraz daha verirsem kurtarırım"). Davranış bilimlerinde "batık maliyet" denen bu eğilim, inşaat dolandırıcılıklarında zararı katlayan ana etkendir. Ayrıca mağdur tek başına şikâyet ettiğinde olay çoğu zaman "alacak-verecek anlaşmazlığı" gibi görünür; aynı projeden mağdur olan diğer alıcılar ortaya çıktığında tablo dolandırıcılığa dönüşür.

Uyarı Sinyalleri

• Tapu devri veya noter onaylı satış vaadi sözleşmesi olmadan büyük ödeme talep edilmesi.
• Ödemelerin şirket hesabı yerine şahsi hesaba ya da elden istenmesi; araç, altın gibi varlıkların "peşinat" olarak kabul edilmesi.
• İnşaatın uzun süre durması ve her soruda yeni bir bahane ile ek para istenmesi.
• Tapu istediğinizde oyalama, kaçamak cevaplar veya gözdağı.
• Sözleşmenin noter yerine elden, adi yazılı kâğıtla yapılmak istenmesi; hukuken böyle bir satış vaadi büyük ölçüde korumasızdır.
• Müteahhidin önceki projelerinin adının, adresinin ve teslim edilmiş örneklerinin gösterilememesi.

Nasıl Korunursunuz?

• Topraktan alımda ödemeyi yalnızca noterde düzenlenen gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi karşılığında yapın ve bu sözleşmeyi tapuya şerh ettirin; şerh, dairenin başkasına satılmasını size karşı sonuçsuz bırakır.
• Ödeme planını inşaat seviyesine bağlayın; ilerlemeyen inşaata yeni ödeme yapmayın.
• Satıcının tapu kaydını bizzat tapu müdürlüğünden sorgulayın: arsa gerçekten müteahhide mi ait, üzerinde ipotek veya haciz var mı?
• Yapı ruhsatını ve belediyedeki proje kaydını kontrol edin; ruhsatsız projeden satış büyük bir kırmızı bayraktır.
• Tüm ödemeleri banka üzerinden, açıklamasına daire ve sözleşme bilgisini yazarak yapın.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• Cumhuriyet Savcılığına nitelikli dolandırıcılık şüphesiyle suç duyurusunda bulunun; tehdit edildiyseniz bunu da ayrıca dilekçenize ekleyin.
• Dairenin üçüncü kişilere satışını engellemek için mahkemeden ihtiyati tedbir talep edin; bu adım için vakit kaybetmeden bir avukata başvurun.
• Dekont, sözleşme, mesajlaşma ve tanık bilgilerini eksiksiz saklayın; elden ödemeleriniz varsa tanıklarını belirleyin.
• Aynı müteahhitten alım yapan diğer mağdurlarla iletişim kurun; toplu başvurular soruşturmanın ciddiyetini artırır.

Kaynaklar

• Show Ana Haber — 'Müteahhit dolandırıp kaçtı' iddiası