Üyelik Ücretini Öderken Dikkat: Sahte IBAN Değişikliği Tuzağı

Olay

İstanbul'da bir üniversitenin spor tesislerini işleten iştirak şirketinde görevli bir grup çalışan, üyelik ücretlerinin ödendiği internet sitesindeki resmî IBAN numarasını sildi ve yerine kendi banka hesap numaralarını ekledi. Aylar boyunca tesisten yararlanan öğrenciler ve personel, her ay normal üyelik ücretini öderken parayı bilmeden doğrudan dolandırıcıların hesabına gönderdi.

Üniversite yönetimi, tesislerin kayıtlı gelirlerinin sürekli düştüğünü ama günlük giderlerin tuhaf biçimde arttığını fark etti. İncelemeyi derinleştiren ekipler, havlu ve duş malzemesi tüketiminin resmî kayıtlı üye sayısının kat kat üzerinde olduğunu gördü; sistemde üye sayısı neredeyse sıfıra yaklaşırken tesisler her gün tıklım tıklım doluydu. Bu çarpıcı tutarsızlık üzerine yönetim İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikâyette bulundu.

Savcılık koordinesinde yürütülen soruşturmada, aralarında tesis yöneticilerinin, yüzme antrenörlerinin ve bir öğretim görevlisinin de bulunduğu 8 kişi gözaltına alındı. Şüphelilerden ikisi tutuklanırken üçü ev hapsi, üçü ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Üniversitenin toplam zararı yaklaşık 4,4 milyon TL olarak hesaplandı. Soruşturma sürüyor; isnatlar henüz mahkemede kanıtlanmadı.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. Dolandırıcılar, kurbanın güvendiği resmî görünümlü bir ödeme kanalına (web sitesi, ödeme linki, hatta bu vakada olduğu gibi kurum içi bir sisteme) erişim sağlar.
2. Sayfada görünen IBAN numarasını, dikkatle bakılmadığında fark edilmeyecek şekilde kendi hesap numaralarıyla değiştirirler.
3. Ödeyen kişi, sitenin "resmî" ve her zamanki gibi göründüğüne güvenip IBAN'ı tekrar sorgulamadan parayı gönderir.
4. Toplanan para, birden fazla ara hesaba hızla dağıtılarak iz bırakmadan çekilir.

Bu vakada kancayı çeken içeriden çalışanlar olsa da, aynı mantık dışarıdan da işleyebilir: sahte e-Devlet, kargo veya fatura ödeme sayfalarında da IBAN'ın "resmî" görünmesi, kurbanın hiç sorgulamadan ödeme yapmasına yol açar. Asıl psikolojik kanca, tanıdık ve güvenilir bir arayüze karşı duyulan otomatik güvendir — insanlar her ay aynı şekilde ödeme yaptıkları bir sistemi sorgulamayı akıllarına getirmez.

Uyarı Sinyalleri

• Ödeme sayfasındaki IBAN numarası kısa süre önce değişmiş veya daha önce kullanılandan farklı bir bankaya ait.
• IBAN'ın hesap sahibi olarak bir kurumun değil, bir kişinin adı görünüyor.
• Kurum, aidat veya üyelik ücreti tahsilatı için ani bir "hesap güncellemesi" ya da "yeni ödeme talimatı" duyurusu yapıyor.
• Kayıtlı üye/kullanıcı sayısıyla tesisin veya hizmetin fiili kullanım yoğunluğu arasında açık bir tutarsızlık var.
• Ödeme sonrasında makbuz, fatura veya resmî dekont verilmiyor ya da istenince çıkarılamıyor.

Nasıl Korunursunuz?

• Düzenli ödeme yaptığınız her kurumun IBAN'ını, telefonla veya yüz yüze doğrudan kurumun kendisinden teyit edin; sadece web sitesinde yazana güvenmeyin.
• Havale/EFT öncesi bankanızın uygulamasında "alıcı adı" olarak görünen ismin, ödeme yapacağınız kurumun adıyla birebir eşleştiğinden emin olun.
• Mümkünse kurumsal ödemelerde doğrudan IBAN'a havale yerine kurumun resmî sanal POS veya kredi kartlı tahsilat sistemini kullanın.
• Bir kurumun ödeme bilgilerinde değişiklik olduğunu bildiren her mesaj veya duyuruyu, kurumun bildiğiniz resmî telefon hattını arayarak ayrıca doğrulayın.
• Üyesi olduğunuz tesislerden her ödemede dekont veya fatura almayı alışkanlık hâline getirip arşivleyin; bu kayıtlar hem kendi takibiniz hem de olası bir soruşturma için değerlidir.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• Hemen 112'yi arayın veya en yakın Cumhuriyet Savcılığına başvurun.
• Bankanızı derhâl arayıp transferleri dondurmayı talep edin.
• Ekran görüntüsü, IBAN ve dekont gibi tüm delilleri saklayın.
• Üyesi olduğunuz kurumun yönetimini durumdan haberdar edin; sizin gibi başka mağdurlar da olabilir, toplu şikâyet soruşturmayı hızlandırabilir.

Kaynaklar

• NTV: İTÜ'yü 4,4 milyon lira dolandırdılar
• Habertürk: İstanbul Teknik Üniversitesi'nin spor salonunda 4,4 milyonluk dolandırıcılık iddiası
• Ensonhaber: İştirak şirketinin yöneticileri İTÜ'yü dolandırmış
• Gazete Oksijen: İTÜ spor tesislerinde 4,4 milyon liralık vurgun iddiası, iki kişi tutuklandı