Sahte Define ve Tarihi Eser Ortaklığı: Tunceli Merkezli Çete 43 Milyon TL Topladı

Olay

Mart 2025'te Tunceli İl Jandarma Komutanlığı, Türkiye'nin en eski dolandırıcılık senaryolarından birini kurumsal bir düzene çeviren organize bir yapıyı çökertti. Çete üyeleri, çevrelerine "tarihi eser bulduk, yurt dışına satacağız" diyerek yaklaşıyor; alıcıya ulaşmak, kazıyı tamamlamak ya da eseri "çıkarmak" için ortak ve nakit para gerektiğini anlatıyordu. Vaat hep aynıydı: küçük bir katkı payı karşılığında, milyonlarca liralık satıştan büyük bir pay.

Soruşturmaya göre şüpheliler işi şansa bırakmıyordu. Kendi çizdikleri karalamaları "define haritası" diye gösteriyor, önceden araziye gömdükleri sahte heykelleri ve küpleri mağdurların gözü önünde "buluyorlardı". Toprağın içinden çıkan yeşilimsi bir heykel, çoğu mağdurun son şüphesini de ortadan kaldırıyordu. Jandarmanın teknik ve fiziki takibi, çetenin bu yöntemle vatandaşlardan yaklaşık 43 milyon TL topladığını ortaya koydu.

Tunceli merkezli olmak üzere İstanbul, İzmir, Diyarbakır, Mersin, Bingöl, Batman, Bitlis ve Gaziantep'te düzenlenen eş zamanlı baskınlarda, aralarında örgüt elebaşlarının da bulunduğu 25 şüpheli yakalandı. Aramalarda 67 sahte heykel, 27 küp, 28 banka kartı, 19 SIM kart, 26 cep telefonu ile tabanca mermileri ve şarjörler ele geçirildi. Ele geçen "eser" stoku, aynı oyunun daha kaç kişiye kurulacağının da göstergesiydi.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. Dolandırıcı, hedefine bir sır verir gibi yaklaşır: "Definenin yerini biliyoruz" ya da "elimizde Roma dönemi heykel var, alıcısı hazır". Gizlilik, kurbanın çevresine danışmasını baştan engeller.
2. Sahte harita, eski görünümlü para veya araziden "tesadüfen" çıkan heykel gibi sahnelenmiş kanıtlar gösterilir; eserler önceden gömülür, kimyasallarla eskitilir.
3. Kurban işin ortağı yapılır: kazı masrafı, aracı komisyonu, "müzeye kaptırmamak için" rüşvet gibi kalemlerle art arda para istenir.
4. Yurt dışındaki sözde alıcılarla yapılan görüşmeler ve milyon dolarlık rakamlar, ödenen her taksiti küçük gösterir.
5. Define ve tarihi eser ticareti kanunen suç olduğu için mağdur, dolandırıldığını anlasa bile şikâyetten çekinir; çeteler tam da bu suskunluğa güvenir.

Uyarı Sinyalleri

• "Define", "gömü", "altın sikke", "heykel" gibi kelimelerle başlayan ve gizlilik şartı koşulan her ortaklık teklifi.
• Sizden istenen paranın hep bir sonraki aşamayı açacak "son ödeme" olarak sunulması.
• Sahnelenmiş kanıtlar: gözünüzün önünde topraktan çıkan eser, elden ele gezen eski görünümlü sikke.
• Sözde alıcının hep yurt dışında, ödemenin hep "satış tamamlanınca" olması.
• İşlemin hiçbir aşamasında resmî kurum, belge veya makbuz bulunmaması.
• "Müze müdürü", "koleksiyoner", "yabancı profesör" gibi doğrulanması imkânsız kişilerin araya sokulması.

Nasıl Korunursunuz?

• Türkiye'de tarihi eserlerin alım satımı ve izinsiz define kazısı 2863 sayılı kanunla yasaktır; "kazançlı" görünse bile teklifin kendisi sizi suça ortak eder.
• Gerçek bir eser bulunduğunda tek meşru yol müze müdürlüğüne veya kolluğa bildirmektir; devlet, bildirene ikramiye ödeyebilir — ortaklara değil.
• Gözünüzün önünde topraktan çıkan hiçbir nesneyi kanıt saymayın; sahnenin tamamı önceden kurulmuş olabilir.
• Tanımadığınız kişilerle "ortak yatırım" için elden nakit para alışverişi yapmayın; iz bırakmayan ödeme, dolandırıcının en sevdiği ödemedir.
• Yakınlarınızın, özellikle kırsalda yaşayan büyüklerinizin bu tür tekliflerle karşılaşabileceğini konuşun; bu senaryo en çok ağızdan ağıza güvenle yayılır.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• Çekinmeden 112'yi arayın veya Cumhuriyet Savcılığına başvurun; benzer olaylarda mağdurların şikâyeti, çetelerin çökertilmesindeki en önemli adımdır.
• "Ben de suça bulaştım" korkusuyla susmayın; sahnelenmiş bir oyunda kandırılan taraf olduğunuzu anlatın, avukat desteği alın.
• Ödeme dekontları, telefon kayıtları, mesajlar ve size gösterilen nesnelerin fotoğrafları dâhil tüm delilleri saklayın.
• Para transferi banka üzerinden yapıldıysa bankanızı arayıp alıcı hesaba bloke talep edin.
• Çete sizi tehdit ediyorsa bunu da mutlaka savcılığa bildirin; bu yapılar şikâyeti baskıyla önlemeye çalışır.

Kaynaklar

• Tunceli merkezli tarihi eser dolandırıcılığı operasyonunda 25 zanlı yakalandı (CNN Türk)
• Tunceli merkezli tarihi eser dolandırıcılığı operasyonunda 25 zanlı yakalandı (Habertürk)