İkinci El Araçta 'Tertemiz' Ekspertiz Raporuna Güvenmeyin: İkiz Araç ve Sahte Rapor Tuzağı

Olay

2024 yılında Kocaeli'nin İzmit ilçesinde görev yapan oto ekspertiz uzmanları, ikinci el araç piyasasında yayılan bir dolandırıcılık yöntemini kamuoyuyla paylaştı: "ikiz araç" oyunu. Yöntem, ağır hasarlı, boyalı ya da kilometresi düşürülmüş bir aracı, kâğıt üstünde kusursuz gösterip piyasa fiyatından satmak üzerine kuruluydu.

İşleyiş şöyleydi: Satılacak sorunlu araçla aynı marka, model ve renkte sağlam bir araç bulunuyor; sorunlu aracın plakası birkaç dakika içinde sökülüp sağlam araca takılıyordu. Ekspertiz merkezine sağlam araç sokuluyor, rapor ise satılacak aracın plakası ve bilgileriyle düzenleniyordu. Ortaya, alıcıya güven veren "hasarsız" bir rapor çıkıyordu. Uzmanların anlatımına göre bazı dolandırıcılar daha da ileri gidip mevcut raporları dijital düzenlemeyle değiştiriyor, sahte kaşe ve imza kullanıyordu.

Aynı dönemde ülke genelinde de tablo benzerdi: satıcının elindeki "temiz" rapora güvenerek araç alan çok sayıda kişi, aracı satmak istediğinde gerçeğin boyalı, değişen parçalı hatta ağır hasar kayıtlı olduğunu öğrendi. Uzmanlar bu nedenle "satıcının getirdiği rapora değil, kendi gözünüzün önünde yapılan incelemeye güvenin" uyarısını yineledi.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. Dolandırıcı, hasarlı-boyalı ya da kilometre oynanmış bir aracı ucuza toplar; ilan sitelerinde piyasa fiyatına yakın, cazip bir ilan açar.
2. Alıcının güvenini kazanmak için "yeni yapılmış ekspertiz raporu" öne sürülür. Rapor ya ikiz araç yöntemiyle alınmış ya da tamamen sahtedir; bazen gerçek bir firmanın adı ve logosu izinsiz kullanılır.
3. "Rapora para vermeyin, biz yaptırdık" denilerek alıcının kendi ekspertizini yaptırması engellenmeye çalışılır; aciliyet baskısı kurulur ("başka alıcı var, kaporayı atın").
4. Satış tamamlandıktan sonra kusurlar ortaya çıktığında satıcı ortadan kaybolur; telefonlar kapanır, ilan silinir.
5. Kancalar: belgeye duyulan otomatik güven (rapor otorite etkisi yaratır), fiyat cazibesi ve "fırsat kaçıyor" aciliyeti.

Yöntemin alıcı açısından en tehlikeli yanı, sahte raporun gerçek bir güvenlik önlemini silah hâline getirmesidir. Ekspertiz, tam da bu tür gizli kusurları ortaya çıkarmak için vardır; dolandırıcı ise alıcının bu kontrole duyduğu güveni kullanarak asıl savunma hattını devre dışı bırakır.

Uyarı Sinyalleri

• Satıcının elinde hazır bir ekspertiz raporu olması ve sizin yeniden ekspertiz yaptırmanıza gerek olmadığında ısrar etmesi.
• Raporu düzenleyen firmayla iletişime geçmenizin türlü bahanelerle engellenmesi.
• Piyasaya göre dikkat çekici derecede uygun fiyat ve hızlı satış baskısı.
• Aracı görmeden ya da uzak bir ildeki aracı "kapora atarsanız getiririm" koşuluyla satma teklifi.
• Şasi numarası, ruhsat bilgileri ve rapor üzerindeki bilgiler arasında en küçük bir tutarsızlık.

Nasıl Korunursunuz?

• Ekspertizi her zaman kendiniz, kendi seçtiğiniz firmada ve aracın başında bekleyerek yaptırın; satıcının getirdiği raporu yalnızca ön bilgi sayın.
• Rapordaki firmayı telefonla arayıp o plaka ve tarih için gerçekten rapor düzenlenip düzenlenmediğini teyit edin.
• Şasi numarasını hem ruhsattan hem aracın gövdesinden kontrol ettirin; ikiz araç ve "change" (parça/şasi değiştirilmiş araç) vakaları çoğu zaman burada yakalanır.
• e-Devlet üzerinden aracın hasar kaydını, kilometre bilgisini ve geçmiş sorgularını yapın; sigorta hasar sorgusunu ihmal etmeyin.
• Noter satışından önce araç beyin (elektronik kontrol ünitesi) okuması ve boya kalınlık ölçümü yaptırın; bu iki kontrol, gizlenen geçmişi büyük ölçüde ortaya çıkarır.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• Aracın gerçek durumunu belgeleyen yeni bir ekspertiz raporu alın ve satıcıyla yazışmalarınızla birlikte saklayın.
• En yakın Cumhuriyet Savcılığına dolandırıcılık ve belgede sahtecilik şikâyetiyle başvurun; 112 üzerinden de ihbarda bulunabilirsiniz.
• Ayıplı mal hükümleri kapsamında bedel iadesi ya da sözleşmenin iptali için tüketici hakem heyetine veya mahkemeye başvurabilirsiniz; süreler için hukuki destek alın.
• Sahte rapor gerçek bir firmanın adıyla düzenlenmişse o firmayı da bilgilendirin; firmalar bu sahtecilikleri ayrıca şikâyet ediyor.

Kaynaklar

• Özgür Kocaeli – Ekspertize bile güven yok! Araç alacaklar dikkat, bu oyuna düşmeyin
• Bursada Bugün – İkinci el otomobil sektöründe yeni dolandırıcılık yöntemi