Kimlik Doğrulaması Olmayan Facebook Araba İlanında Kapora Tuzağı

Olay

Ticaret Bakanlığı, ikinci el araç ve konut ilanı yayınlayan platformlara kimlik ve yetki doğrulama zorunluluğu getiren Elektronik İlan Doğrulama Sistemi'ni (EİDS) devreye aldıktan sonra, resmî ilan sitelerindeki sahte ilan sayısı belirgin biçimde azaldı. Ancak dolandırıcılar pes etmek yerine denetimin olmadığı adrese kaydı: Facebook grupları, Instagram hesapları ve WhatsApp üzerinden yürütülen, kimliği hiçbir yerde doğrulanmayan ilanlar.

İstanbul'da yaşayan bir araç alıcısı, 2025 sonunda bir Facebook grubunda paylaşılan ikinci el bir otomobil ilanıyla ilgilendi. İlan sahibiyle mesajlaşmalar hızla ilerledi; karşı taraf "başka alıcılar da var, aracı kaçırmayın" diyerek aceleye getirdi ve pazarlığı kilitlemek için önce küçük bir kapora istedi. Alıcı, verilen IBAN'a 5.000 TL gönderdi. Kısa süre sonra "aracı babam başka birine sattı, farkı almak için 50.000 TL daha gönder, sorunu öyle çözelim" mesajı geldi; alıcı bu ikinci talebe karşı çıkınca ilan sahibi tarafından engellendi. Geriye sadece yazışma ekran görüntüleri, bir profil fotoğrafı ve banka dekontu kaldı — resmî ilan sitelerinde zorunlu olan kimlik kaydı hiç yoktu.

Ticaret Bakanlığı yetkilileri, EİDS sonrası resmî platformlardaki denetimin sıkılaşmasıyla birlikte dolandırıcıların stratejisini değiştirdiğini, artık ilanı sosyal medyada paylaşıp alıcıyı önce mesajlaşma uygulamasına, sonra doğrudan banka havalesine yönlendirdiğini açıklıyor. Bu düzende alıcı, aracı hiç görmeden, satıcının gerçek kimliğini teyit etmeden ve resmî bir sözleşme imzalamadan parasını gönderiyor; sorun çıktığında elinde yalnızca bir telefon numarası ve muhtemelen sahte bir isimle açılmış banka hesabı kalıyor. Tüketici şikâyet platformlarında benzer örnekler giderek çoğalıyor: bazı mağdurlar "notere gideceğiz" denilerek ikinci bir ödeme için yönlendiriliyor, bazılarına ise aracın "yolda başka bir şehre kargolanacağı" söylenerek nakliye ücreti istekleri geliyor.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. Platform seçimi: Dolandırıcı, kimlik doğrulaması zorunlu olan resmî ilan sitesi yerine bilinçli olarak sosyal medyayı seçiyor; burada hesap açmak için gerçek kimlik gerekmiyor.
2. Aciliyet baskısı: "Başkası da bakıyor, hemen karar ver" mesajıyla alıcının araştırma yapmasına, aracı görmesine fırsat bırakılmadan kapora istiyor.
3. Küçük tutarla güven kazanma: İlk talep genelde makul görünen küçük bir kapora; alıcı bunu gönderince "sorun çıktı, fazladan para gönder" diyerek ikinci, çok daha büyük bir talep geliyor.
4. Kayboluş: Para istenen tutar reddedilir edilmez hesap engelleniyor veya siliniyor; profil, telefon numarası ve IBAN'ın gerçek sahibiyle bağlantısı çoğu zaman yalnızca banka kayıtlarından çıkarılabiliyor.

Uyarı Sinyalleri

• İlanın yalnızca sosyal medyada olması, resmî bir ilan sitesinde kaydı bulunmaması.
• Satıcının yalnızca mesajlaşma uygulaması üzerinden iletişim istemesi, telefonla görüşmekten kaçınması.
• "Başkası da alıyor, acele et" baskısı ve aracı görmeden/muayene ettirmeden kapora talebi.
• Piyasa değerinin belirgin biçimde altında bir fiyat.
• Kapora gönderildikten sonra beklenmedik yeni bir ödeme gerekçesi (gümrük, noter, "aile içi anlaşmazlık" vb.) ortaya çıkması.

Nasıl Korunursunuz?

• Aracı, kimlik doğrulaması zorunlu resmî ilan sitelerinde arayın; sosyal medyada gördüğünüz bir ilanı da satın almadan önce aynı aracın resmî bir platformda kaydı olup olmadığını kontrol edin.
• Aracı görmeden, muayene ettirmeden ve satıcının kimliğini teyit etmeden hiçbir kapora veya ön ödeme göndermeyin.
• Ödemeyi mutlaka satış sözleşmesi ve satıcının kimlik bilgileriyle eşleşen bir hesaba, tanık huzurunda yapın; mümkünse noter satışını tercih edin.
• "Acele et" baskısına karşı koyun; gerçek bir satıcı makul bir düşünme süresi tanımaktan rahatsız olmaz.
• İkinci bir ödeme talebi geldiği anda durun — bu, dolandırıcılığın en net işaretidir.
• Satıcının profilini kontrol edin: Yeni açılmış, arkadaş/takipçi sayısı az, geçmiş paylaşımı olmayan bir hesap kırmızı bayraktır.
• Mümkünse aracı satıcının bulunduğu yerde, gündüz saatlerinde ve yanınızda biriyle birlikte görmeye gidin; yalnızca fotoğraf ve video üzerinden karar vermeyin.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• Hemen 112'yi arayın veya en yakın Cumhuriyet Savcılığına başvurun.
• Bankanızı derhâl arayıp transferleri dondurmayı talep edin.
• Ekran görüntüsü, IBAN ve telefon numarası gibi tüm delilleri saklayın.

Kaynaklar

• Şikayetvar — Facebook üzerinden kapora gönderdikten sonra araç satışıyla ilgili mağduriyet
• AA — İkinci el otoda sahte ilanlara ve hesap numarası isteyenlere dikkat