Kentsel Dönüşümde 'İflas Ettim' Diyen Müteahhit Tuzağı

Olay

İstanbul Avcılar'da, riskli bulunarak kentsel dönüşüm kapsamına alınan bir apartmanın malikleri, yaklaşık üç yıl önce evlerini boşaltıp yıkımı onayladı. Anlaştıkları müteahhit, dairelerin büyüklüğüne göre kişi başı 40 ila 80 bin lira arasında ek "tamamlama" ödemesi topladı ve inşaata başladı. Bina yüzde 40 oranında tamamlandığında iş aniden durdu: müteahhit, kendi hak edişine düşmesi gereken 3 dükkân ile 14 daireyi üçüncü kişilere sattı, ardından "iflas ettim" diyerek ortadan kayboldu.

Bugün aralarında emeklilerin, memurların ve küçük esnafın bulunduğu yüz kadar malik, hem evine kavuşamıyor hem de inşaatı bitirmek ya da müteahhide dava açmak için gereken parayı bir araya getiremiyor. Bazı maliklerin elindeki son değerli eşyaları satarak avukatlık ve dava masrafı çıkarmaya çalıştığı, ortak toplantılarda bile yeterli çoğunluğu sağlamakta zorlandıkları bildiriliyor.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. Müteahhit, kat maliklerini kentsel dönüşümün aciliyetiyle ("bina riskli, hemen boşaltılmalı") ikna ederek sözleşme imzalatır; sözleşmede işin gecikmesi ya da yarım kalması ihtimaline karşı çoğu zaman güçlü bir teminat yoktur.
2. İnşaatın devamı için maliklerden ek "fark" veya "tamamlama" ödemeleri istenir; bu paralar herhangi bir resmî teminat mekanizması olmadan doğrudan müteahhide gider.
3. İnşaat belirli bir aşamaya geldiğinde, müteahhit kendi payına düşecek bağımsız bölümleri (daire, dükkân) inşaat bitmeden ve kat mülkiyeti kurulmadan üçüncü kişilere satar.
4. Ardından "iflas ettim", "param kalmadı" gibi gerekçelerle işi durdurur; geriye yarım kalmış bir inşaat ve örgütlenmesi güç, dağınık bir mağdur grubu kalır.

Uyarı Sinyalleri

• Sözleşmede müteahhidin yükümlülüğünü güvence altına alan bir teminat mektubu, banka teminatı ya da noter senedi bulunmaması.
• İnşaat ilerlerken sözleşmede belirtilenden fazla ve sık aralıklarla ek ödeme talep edilmesi.
• Müteahhidin kendi payına düşen bağımsız bölümleri, inşaat tamamlanmadan ve kat mülkiyeti kurulmadan satmaya çalışması.
• Aynı müteahhidin aynı anda çok sayıda (beş-on) farklı kentsel dönüşüm projesini üstlenmiş olması.
• Yapı denetim, ruhsat ve ilerleme kayıtlarının maliklerle şeffaf paylaşılmaması.

Nasıl Korunursunuz?

• Sözleşme imzalamadan önce mutlaka kentsel dönüşüm konusunda deneyimli bir avukata danışın.
• Müteahhidin daha önce tamamladığı projeleri, mali durumunu ve varsa hakkındaki icra/dava kayıtlarını araştırın.
• Sözleşmeye, işin gecikmesi ya da yarım kalması durumunda uygulanacak cezai şart ve teminat mektubu maddeleri ekletin.
• Müteahhidin kendi payına düşen bağımsız bölümleri, inşaat tamamlanıp kat mülkiyeti kurulmadan satmasını sözleşmeyle engelleyin; gerekirse tapuya şerh koydurmayı değerlendirin.
• Maliklerin düzenli toplanıp ortak bir yönetici ya da temsilci belirlemesi, sorunları erken fark etmeyi kolaylaştırır.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• Kat malikleri olarak birlikte hareket edip bir avukat aracılığıyla müteahhide karşı sözleşmenin feshi ve tazminat davası açın.
• Cumhuriyet Savcılığına nitelikli dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma iddiasıyla suç duyurusunda bulunun.
• Tüm sözleşme, dekont, yazışma ve inşaat fotoğraflarını delil olarak saklayın.
• Belediyenizin kentsel dönüşüm birimine ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na durumu bildirin; bu bildirimler benzer mağduriyetlerin önüne geçilmesine yardımcı olabilir.

Kaynaklar

• Müteahhitten kentsel dönüşüm dolandırıcılığı: Daire ve dükkanları sattı
• Avcılar'da kentsel dönüşüm projesi yarım kaldı: 100 kişi mağdur
• Avcılar'da kentsel dönüşüm: "Herkes elindekini satıp 3 milyon lirayı tamamlamaya çalışıyor"