Bursa'da Sazan Sarmalı: Dolandırılan Yaşlı Kadını Aynı Çete İkinci Kez Dolandırdı

Olay

Bursa'da yaşayan 77 yaşındaki bir kadın, 2016 yılının Mayıs ayında telefonla arandı. Kendilerini polis olarak tanıtan kişiler, kadının adına sahte kimlik ve kredi kartı düzenlendiğini, bunların terör örgütü üyelerince kullanıldığını söyledi. "Durumun çözülmesi" için evdeki para ve ziynet eşyasının teslim edilmesi gerektiğine ikna edilen kadın, evine gelen bir adama 34 bin TL nakit ile yaklaşık 10 bin TL değerinde ziynet eşyasını verdi.

Polisin çalışması sonucu paranın 24 bin TL'lik kısmı ve ziynet eşyaları bulunarak kadına iade edildi. Ancak hikâye burada bitmedi. İadeden yalnızca iki gün sonra aynı çete kadını yeniden aradı. Bu kez senaryo daha da kurnazdı: "Size teslim edilen para ve altınları karakolda güvence altına alalım" dediler. Karşısındakilerin gerçekten polis olduğuna inanan kadın, geri aldığı parayı ve altınları, kendisini yine polis olarak tanıtan kişiye bir kez daha teslim etti.

Kadın, aynı kişiler tarafından iki kez dolandırıldığını ancak Bursa'da görülen davanın duruşmasında fark etti. Yakalanan sanık H.Ç., nitelikli dolandırıcılıktan 3 yıl 4 ay hapis ve para cezasına çarptırıldı. Kadının toplam kaybı yaklaşık 44 bin TL'ydi. Bu vaka, halk arasında "sazan sarmalı" denilen taktiğin ders kitabı örneği olarak kayıtlara geçti.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. İlk dolandırıcılık gerçekleşir: Sahte polis ya da savcı senaryosuyla kurbandan para veya altın alınır.
2. Dolandırıcılar kurbanı listeden silmez. Bir kez ikna olan kişinin ikinci kez de ikna olacağını bilirler; bu yüzden mağdur bilgileri çeteler için değerlidir.
3. Kısa süre sonra ikinci arama gelir. Arayanlar bu kez "ilk dolandırıcılığı soruşturan görevliler"dir: "Paranızı kurtardık", "sanıkları yakaladık, teşhis için ödeme gerekiyor" ya da bu vakada olduğu gibi "iade edilen parayı karakolda güvenceye alalım" derler.
4. Mağdur, ilk olayın şokunu yaşarken kendisine "yardım eden" bu sese güvenir ve elindekini yeniden teslim eder. Buna "kurtarma dolandırıcılığı" da denir.

Psikolojik kancalar ilk dolandırıcılıktakiyle aynıdır ama daha güçlü işler: otorite ("soruşturmayı yürüten polisiz"), umut ve korku karışımı ("paranızı kurtarabiliriz ama hemen davranmalıyız"), aciliyet ve gizlilik ("soruşturma sürüyor, kimseye bahsetmeyin"). Mağdur bir kez sarsıldığı için savunması düşüktür; dolandırıcılar tam da bu zaafı hedefler.

Uyarı Sinyalleri

• Dolandırıldıktan kısa süre sonra sizi arayıp "olayı soruşturduğunu" söyleyen, ancak sizin aramadığınız kişiler.
• "Paranızı geri alacağız" ya da "iade edilen parayı güvenceye alalım" gibi teklifler. Gerçek polis, iade ettiği parayı geri istemez.
• Soruşturma ilerlemesi için sizden ödeme, harç, teminat veya altın istenmesi.
• Görüşmeyi ailenizden ve avukatınızdan gizli tutmanızın istenmesi.
• Arayanların ilk dolandırıcılığın ayrıntılarını bilmesi. Bu, güven verici değil; aksine aynı çeteyle karşı karşıya olduğunuzun işaretidir.

Nasıl Korunursunuz?

• Temel kural değişmez: Polis, savcı ve diğer kamu görevlileri telefonla asla para ya da altın istemez; "güvence altına alalım" diye teslimat talep edemez.
• Bir kez dolandırıldıysanız, tetikte olmanız gereken dönem tam da sonrasıdır. Mağdur listeleri çeteler arasında paylaşılır; ikinci aramayı bekleyin ve hazırlıklı olun.
• Soruşturmanızla ilgili bilgi almak için gelen aramalara itibar etmeyin. Dosyanızı yalnızca kendi gittiğiniz polis merkezi veya savcılık üzerinden takip edin.
• Size iade edilen para ve eşyayı hiç kimseye, hiçbir gerekçeyle yeniden teslim etmeyin.
• Yaşlı yakınlarınız dolandırıldıysa, sonraki haftalarda gelen telefonları birlikte değerlendirin; mümkünse bilinmeyen numaraları başka bir aile bireyine yönlendirin.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• Hemen 112'yi arayın ya da en yakın polis merkezi veya Cumhuriyet Savcılığına başvurun; ikinci dolandırıcılığı da ayrıca bildirin.
• Para havale edildiyse bankanızı derhâl arayıp transferi ve karşı hesabı dondurma talebinde bulunun.
• Arayan numaraları, görüşme saatlerini, verilen isim ve rütbeleri not edin; mesaj ve ekran görüntülerini, IBAN bilgilerini saklayın.
• Eve gelen kişilerin eşkâlini ve teslimat noktalarını polise ayrıntılı anlatın.
• Sizi "paranızı kurtarma" vaadiyle arayan herkesin bilgisini de savcılığa iletin; bu aramalar soruşturmayı genişletebilir.

Kaynaklar

• Anadolu Ajansı