Galericiye Senet Karşılığı Araç Verecekler Dikkat: Bingöl'deki Vurgun

Olay

Bingöl'de yaklaşık 25 bin TL değerindeki aracını satmak için internete ilan veren bir kişi, birkaç saat içinde kendisini galerici olarak tanıtan biri tarafından arandı. "Müşteri var, aracı getir" çağrısıyla galeriye giden araç sahibine peşin para yerine bir aylık vadeli senet teklif edildi; araç sahibi kabul etti ve aracını teslim edip devrini yaptı.

Senedin vadesi dolmadan galeriyi işleten şahıslar ortadan kayboldu. Mağdur, kendisiyle aynı yöntemle aracını ya da parasını kaptıran yaklaşık 9-10 kişi daha olduğunu öğrendi: kimi aracının devrini vermiş, kimi araç alma vaadiyle para ödemişti. Üç akraba tarafından yaklaşık iki ay önce açılan galeri, kısa sürede çevreye güven verip topladığı araç ve paralarla izini kaybettirmişti. Mağdurlardan bir bölümü savcılığa suç duyurusunda bulundu; emniyet şüpheliler hakkında çalışma başlattı.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. Dolandırıcılar gerçek bir dükkân kiralayıp galeri açar; tabela, işyeri ve "esnaf" görüntüsü tek başına güven oluşturur. Kısa süre normal alım-satım yaparak çevrede itibar kazanırlar.
2. İnternetteki satılık araç ilanları taranır; ilan sahipleri "hazır müşterim var" denilerek galeriye çağrılır. Aciliyet hissi ("müşteri bekliyor") pazarlık gücünü düşürür.
3. Ödeme peşin yerine vadeli senede bağlanır. Araç sahibi, işyeri sahibi bir esnaftan aldığı senedi güvenli sanır; oysa senet, karşılığı olmayan bir kâğıttır. Devir yapıldığı anda araç hukuken galericinin veya anlaştığı üçüncü kişinin üzerine geçer.
4. Yeterli sayıda araç ve kapora toplandığında galeri bir gecede boşaltılır. Araçlar çoktan üçüncü kişilere satılmış olduğundan mağdurun elinde yalnızca tahsil edilemeyen senetler kalır.

Aynı düzeneğin ters yönlü bir sürümü de vardır: bu kez galeri, araç almak isteyen müşteriden kaporayı veya araç bedelini alır, aracı ise hiç teslim etmez. Bingöl'deki olayda her iki grup da mağdur olmuştur — kimi aracının devrini verip parasını alamamış, kimi araç vaadiyle ödeme yapmıştır. Resmî açıklamalarda da vurgulandığı gibi, ikinci el araç piyasasında dolandırıcılar işlemin hızlı bitmesi için sürekli aciliyet üretir; acele ettirilen taraf, noter ve ödeme güvencelerini atlayan taraftır.

Uyarı Sinyalleri

• İlan verdikten çok kısa süre sonra arayıp "hazır müşteri" ile galeriye çağıran kişiler.
• Peşin ödeme yerine vadeli senet, çek veya "parayı sonra tamamlarız" teklifi ile aracın hemen devrinin istenmesi.
• Galerinin çok yeni açılmış olması; vergi levhası, yetki belgesi ve geçmiş satış referanslarının gösterilememesi.
• Aracın, ödeme tamamlanmadan üçüncü bir kişiye "müşteriye göstereceğiz" diye teslim edilmek istenmesi.

Nasıl Korunursunuz?

• Kural net olmalı: ödeme tamamlanmadan noterde devir yapmayın, aracı ve anahtarı teslim etmeyin. Banka bloke çeki veya devirle eş zamanlı havale dışındaki vaatleri ödeme saymayın.
• Senetle satışı kabul edecekseniz, senedi düzenleyenin ödeme gücünü ve hakkında icra takibi olup olmadığını sorgulayın; mümkünse kefil ve rehin şerhi isteyin. Tanımadığınız bir galericinin senedi, teminat değildir.
• Galerinin işletme kaydını (vergi levhası, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesi) doğrulayın; yetki belgesini Ticaret Bakanlığı sisteminden sorgulamak mümkündür.
• Satışı galeride değil, ödemeyle eş zamanlı olarak noterde sonuçlandırın; sözleşmeye satış bedelini gerçek değeriyle yazdırın.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• Vakit kaybetmeden Cumhuriyet Savcılığına nitelikli dolandırıcılık şüphesiyle suç duyurusunda bulunun; senetleri, devir belgelerini ve mesaj kayıtlarını dilekçenize ekleyin.
• Elinizdeki senet için icra takibi başlatın; ceza soruşturması ile alacak takibi birlikte yürüyebilir.
• Aracınız devredildiyse üçüncü kişilere yeniden satışını önlemek için mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilmesini bir avukatla değerlendirin.
• Aynı galeriden mağdur olan diğer kişilere ulaşın; toplu şikâyet, şüphelilerin yakalanma ihtimalini artırır.

Kaynaklar

• Türkiye Gazetesi — Bingöl'de senetli otomobil dolandırıcılığı
• TRT Haber — Dolandırıcıların yeni yöntemi: Almış gibi yaptıkları aracı başkasına satıyorlar
• İletişim Başkanlığı — İkinci el araç satışlarında yaşanan dolandırıcılık yöntemlerine dair açıklama