'Adınız Kaşıkçı Cinayetine Karıştı' Diyen Arayana İnanmayın

Olay

Bartın'da yaşayan 76 yaşındaki bir emekli, telefonuna gelen bir aramayla hayatının en gergin saatlerinden birini yaşadı. Karşı taraftaki kişi kendini emniyet ve adliye çevresiyle bağlantılı biri gibi tanıtarak, "adınız Kaşıkçı cinayeti soruşturmasında geçiyor, İstanbul'daki Suudi Arabistan Başkonsolosluğu'ndaki olayla ilişkili görüntüleriniz tespit edildi" dedi. Dünya çapında manşetlere çıkmış, herkesin adını duyduğu bir cinayet soruşturmasıyla anılmak, yaşlı adamı anında paniğe sürükledi. Dolandırıcı bununla da yetinmeyip "FETÖ terör örgütüyle bağlantınız da tespit edildi, örgüt kimliğinizi kullanıyorlar" iddiasını ekleyerek korkuyu ikiye katladı.

Kısa süre içinde emekli adam, dolandırıcıya 56 bin lirasını kaptırdı. Olayı fark edip Bartın İl Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdürlüğüne şikâyette bulunmasının ardından ekipler harekete geçti. Yapılan araştırmada, aynı senaryoyla başka vatandaşları da arayan 28 yaşındaki şüphelinin kimliği belirlendi ve M.B. rumuzuyla anılan şüpheli yakalandı. Emniyetteki ifadesinde suçunu kabul eden şüpheli, sevk edildiği adliyede çıkarıldığı mahkemece tutuklandı. Bu vaka, aradan geçen yıllara rağmen güncelliğini koruyor: aynı korkutma kalıbı bugün de farklı gündem olaylarının ismiyle güncellenerek Türkiye'nin dört bir yanında tekrarlanıyor.

Yöntem Nasıl İşliyor?

Bu dolandırıcılık türünün gücü, kurbanın kendi başına doğrulayamayacağı kadar büyük ve uzak bir olayı gündelik hayatına sokmasından geliyor. Dolandırıcı, herkesin televizyondan veya gazeteden bildiği, gerçekten yaşanmış ve ciddiyeti tartışmasız bir olayı (burada bir suikast soruşturması) seçiyor; böylece "uydurma" ihtimalini akla getirmeden, "demek ki gerçekten böyle bir şey oluyor" hissi yaratıyor. Ardından bu genel korkuyu kişiselleştiriyor: "sizin adınız geçiyor", "görüntüleriniz var" gibi ifadelerle, kurbanı sanki zaten bir soruşturmanın içindeymiş gibi hissettiriyor.

İkinci adımda araya bambaşka, yerel ve son derece hassas bir suçlama daha ekleniyor (burada terör örgütü bağlantısı iddiası). Amaç, kurbanın aklını tek bir tehditle meşgul etmek yerine art arda gelen iki ağır suçlamayla düşünme kapasitesini felç etmek. Bir yandan büyük bir cinayetle, bir yandan terörle anılma korkusu aynı anda üzerine geldiğinde, çoğu kişi "bu işi nasıl çözebilirim" sorusuna odaklanıyor ve "bu gerçek mi" sorusunu sormayı unutuyor. Otorite (aranan kişinin kolluk kuvveti kimliğiyle konuşması), aciliyet (soruşturmanın "şu an" devam ettiği izlenimi) ve izolasyon (kurbanın telefonu kapatıp başkasına danışmasına fırsat verilmemesi) burada bir arada çalışan üç psikolojik kancadır.

Uyarı Sinyalleri

• Tanımadığınız biri sizi arayıp, adınızın büyük ve gündemde olan bir cinayet ya da terör soruşturmasında geçtiğini söylüyorsa bu her zaman şüphe nedenidir.
• Aynı konuşmada art arda birden fazla ağır suçlamanın (cinayet, terör, kaçakçılık gibi) sıralanması, sizi düşünmeden hızlı hareket ettirmeyi hedefleyen bir taktiktir.
• "Görüntüleriniz var", "adınız kayıtlarda geçiyor" gibi somut ama doğrulanamaz iddialar, gerçek soruşturmalarda telefonla değil resmi tebligatla bildirilir.
• Sizi telefonu kapatmadan, ailenize veya avukatınıza danışmadan hemen bir işlem yapmaya zorlayan her konuşma bir alarm işaretidir.
• Karşı taraf, kendi bildiğiniz bir numaradan geri aramanıza izin vermeyip sürekli hatta kalmanızı istiyorsa bu, doğrulamanızı engellemeye yönelik bilinçli bir davranıştır.

Nasıl Korunursunuz?

• Emniyet, savcılık veya MİT gibi kurumlar hiçbir zaman telefonla soruşturma yürütmez ya da para, banka bilgisi, kimlik fotoğrafı talep etmez; böyle bir istek geldiğinde arama sahte kabul edilmelidir.
• Şüpheli bir arama aldığınızda hemen kapatın; ihtiyaç duyduğunuzda 155 Polis İmdat veya 156 Jandarma İmdat hattını kendi çeviriniz ile arayarak durumu doğrulayın.
• Gündemde olan büyük bir olay veya soruşturmanın adı geçtiğinde bile, o olayla "isminizin bağlantılı çıkması" iddiasının doğruluğunu yalnızca resmî kurumlardan, bizzat başvurarak teyit edin.
• Evdeki yaşlı aile bireylerinizle bu tür senaryoları önceden konuşun; "böyle bir arama gelirse hemen kapat, bana veya kardeşine haber ver" kuralını birlikte belirleyin.
• Telefonda ikna olduğunuzu hissettiğiniz an bile, herhangi bir ödeme veya transfer yapmadan önce en az bir yakınınızla konuşmak için zaman isteyin; gerçek bir kurum bu isteğinizi reddetmez.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• Hemen 112'yi arayın veya en yakın Cumhuriyet Savcılığına başvurarak resmi şikâyette bulunun.
• Bankanızı derhâl arayıp yaptığınız işlemi bildirin ve mümkünse transferi durdurmalarını veya izini sürmelerini talep edin.
• Aramanın geldiği numarayı, konuşma saatini ve dolandırıcının kullandığı isim veya sıfatı not alıp emniyetin Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) birimine bildirin.
• Aynı bölgede yaşayan komşularınıza ve yakınlarınıza durumu anlatın; bu tür şebekeler genellikle kısa aralıklarla aynı çevrede birden fazla kişiyi hedef alır.

Kaynaklar

• Kaşıkçı Cinayeti ve FETÖ ile Korkutan Telefon Dolandırıcısı Yakalandı