Yurt Dışı Diplomanıza 'Denklik Ayarlarız' Diyen Sahte Bürolar

Olay

Ankara merkezli bir danışmanlık bürosuna başvuran bir vatandaş, Kosova'daki bir üniversitenin hukuk fakültesinden diploma alıp Türkiye'de "denklik" (yabancı bir diplomanın Türkiye'deki dengi olarak resmî biçimde tanınması) belgesi çıkarmak istiyordu. Büro, kaydı baştan sona kendisinin ayarlayacağını, sürecin sorunsuz ilerleyeceğini söyleyerek bu hizmet için on binlerce lira aldı. Yükseköğretim Kurulu'na (YÖK) başvuru yapıldığında gerçek ortaya çıktı: hukuk, tıp ve mühendislik gibi bölümlerde, üniversite giriş sınavında yeterli sıralamaya girmeden yurt dışında okuyanlara denklik verilmiyordu. Başvuru resmen reddedildi, ödenen ücret bir daha geri gelmedi.

YÖK Denklik Birimi yetkilileri, bu tür şikayetlerin tek bir vakadan ibaret olmadığını; danışmanlık şirketleri, sosyal medya hesapları ve internet siteleri üzerinden "diploma ayarlama" vaadiyle para toplandığına dair yığınla başvuru aldıklarını belirtiyor. Bazı mağdurlar 34-35 bin lira ödediğini anlatırken, bazı bürolar aynı hizmet için 50 bin liraya varan ücretler talep ediyor. Ortak nokta ise şu: hiçbir özel büronun, kanunla belirlenmiş denklik kriterlerini "aşma" ya da "hızlandırma" yetkisi yok.

Yöntem Nasıl İşliyor?

1. Büro, "sınavsız", "garantili", "biz hallederiz" gibi ifadelerle yaklaşır; ikna için Bologna ve Lizbon anlaşmaları gibi gerçek ama bu bağlamda geçersiz hukuki referanslar kullanır.
2. Balkan ülkelerinde bir üniversiteye kayıt yaptırır ve bu hizmet karşılığında yüksek bir "danışmanlık" veya "kayıt" ücreti talep eder; ödeme genellikle peşin ve tek seferde istenir.
3. Ücret alındıktan sonra süreç aylarca oyalanır; her soruda "evraklar YÖK'te bekliyor", "sırada bekliyoruz" gibi yanıtlar verilir.
4. YÖK başvurusu resmen reddedildiğinde büro iletişimi keser ya da iade taleplerini görmezden gelir; mağdur, hem parasını hem de umduğu diplomayı kaybetmiş olur.

Bu yöntemin işlemesini sağlayan asıl şey, kariyer kaybı korkusu ve resmî bir süreci "içeriden tanıdık" biriyle hızlandırma umududur; danışmanlık bürosu kendini âdeta YÖK'ün bir uzantısı gibi göstererek güven kazanır.

Uyarı Sinyalleri

• "Garanti", "kesin sonuç" ya da "sınavsız denklik" gibi vaatler — hiçbir resmî kurum böyle bir garanti vermez.
• Ücretin şirket hesabı yerine bir şahıs hesabına ya da elden nakit istenmesi.
• Sözleşme, fatura veya resmî bir hizmet belgesi verilmemesi.
• Karmaşık hukuki terimlerin (Bologna Süreci, Lizbon Anlaşması gibi) sadece ikna aracı olarak, somut bir dayanak gösterilmeden kullanılması.
• Sosyal medya reklamlarında "yurt dışından hızlı denklik", "her bölümde garanti" gibi abartılı ifadeler.

Nasıl Korunursunuz?

• Herhangi bir danışmanlık bürosuna para vermeden önce, seçtiğiniz üniversite ve bölümün Türkiye'de denklik alıp alamayacağını doğrudan YÖK'ün resmî sitesinden (denklik.yok.gov.tr) kontrol edin.
• Resmî başvuru ücretinin YÖK'ün kendi tarifesinde birkaç yüz lira düzeyinde olduğunu unutmayın; buna karşılık on binlerce lira istenmesi başlı başına bir uyarı işaretidir.
• Bir bölümün (özellikle hukuk, tıp, mühendislik gibi alanların) denklik şartlarını danışmanlık bürosunun sözüne değil, YÖK'ün resmî mevzuatına bakarak öğrenin.
• Sözleşmesiz, faturasız hiçbir ödeme yapmayın ve "garanti" diyen her danışmana şüpheyle yaklaşın.
• Karar vermeden önce YÖK'ün denklik biriminden ya da bir eğitim hukuku avukatından ikinci bir görüş alın.

Dolandırıldıysanız Ne Yapmalısınız?

• En yakın Cumhuriyet Savcılığına dilekçeyle başvurup nitelikli dolandırıcılık iddiasıyla şikayetçi olun.
• Ödeme banka havalesiyle yapıldıysa bankanızı derhâl arayıp işlemi bildirin ve varsa itiraz sürecini başlatın.
• Sözleşme, dekont, yazışma ekran görüntüsü gibi tüm belgeleri saklayın; bunlar delil niteliği taşır.
• Durumu YÖK Denklik Birimi'ne de bildirin; bu tür şikayetler benzer mağduriyetlerin önlenmesine katkı sağlar.

Kaynaklar

• 'Diploma'lı dolandırıcılık
• 'Diploma'lı Dolandırıcılık