"Crash for Cash": İngiltere'de Kasıtlı Kaza Yaptırıp Tazminat Toplayan Çeteler

Olay

Sky News'ün yayımladığı araç kamerası görüntülerinde bir kamyon sürücüsü, farkında olmadan bir tuzağın hedefi: İki otomobil bir süre kamyonla aynı hizada ilerliyor; kamyon şerit değiştirir değiştirmez öndeki araç yol veriyormuş gibi yapıp aniden frene basıyor ve kamyon arkadan çarpıyor. Görüntülere göre ikinci araç, "önüme kırdı, mecburen fren yaptım" hikâyesine gerekçe üretmek için oradaydı. Kamyon sürücüsünün sigortasından hasar, tedavi ve ikame araç tazminatı talep edildi; ancak kamera kayıtları sayesinde tutuklananlar, kazayı kurgulamakla suçlanan sürücülerin kendisi oldu. Londra polisinin dolandırıcılıkla mücadele biriminin yürüttüğü soruşturma, bu tür düzeneklerin ülkede "büyüyen bir eğilim" olduğunu kaydediyor.

İngiltere'de "crash for cash" (para için kaza) denen bu suç endüstriyel boyutta: Sigorta Dolandırıcılığı Bürosu'nun (IFB) tahminlerine göre kurgulu kazalar sigorta sektörüne — dolayısıyla primler üzerinden dürüst sürücülere — yılda yaklaşık 340 milyon sterline mal oluyor. Mahkemeler düzenli olarak ceza kesiyor: Aralık 2024'te Londra'da bir kişi, lüks bir aracın değerinin şişirildiği 100 bin sterlinlik kurgulu kaza planından hapis cezası aldı; 2021 ve 2022'de art arda gelen davalarda, kasıtlı çarpışmalarla toplam 50'şer bin sterline yakın kişisel yaralanma tazminatı talep eden gruplar 9 ila 20 ay arası hapisle cezalandırıldı. Konu 2024'te Avam Kamarası'nda özel bir oturumla tartışılacak kadar büyüdü.

Yöntem Nasıl İşliyor?

Mağdur gözünden anlatalım; çünkü hedef seçilen hep sıradan, kurallara uyan bir sürücü:

1. Hedef seçimi: Çeteler; sigortası kesin olan, tartışma çıkarmayacak görünen sürücüleri — servis araçları, kamyonlar, yaşlılar, yanında çocuğu olanlar — tercih ediyor.
2. Kurgu: En yaygın senaryoda öndeki araç sebepsiz ve sert fren yapıyor ("slam-on"); arkadan çarpan siz olduğunuz için kusur otomatik size yazılıyor. Kimi vakalarda fren lambaları çalışmıyor, kimilerinde ikinci bir "figüran" araç hikâyeyi destekliyor; "flash for cash" denen türde ise size selektörle yol verilip kasten çarpılıyor.
3. Şişirilmiş fatura: Küçük bir dokunuş, boyun ağrısı iddiaları, uzun ikame araç süreleri ve anlaşmalı hasar firmalarıyla on binlerce sterlinlik tazminat dosyasına dönüştürülüyor.
4. Kancalar: Arkadan çarpanın kusurlu sayılması kuralı, kaza anındaki şok ve mağdurun "sigortam nasılsa öder" diye itiraz etmemesi. Oysa bedel, herkesin primine yansıyor; ayrıca kurgulu kazalara karışan masum üçüncü araçlarda ağır yaralanmalar yaşandı.

Türkiye'ye Yansıması

Türkiye'de de sigorta şirketlerinin hasar birimleri kurgulu kaza ve şişirilmiş hasar dosyalarını yakından izliyor; kasko ve trafik puanlaması bu yüzden giderek sıkılaşıyor. Okur için ders, sigortanın "görünmez" bir ürün olduğu her yerde geçerli: Eskişehir'deki sahte poliçe şebekesi vakasında mağdurlar gerçeği kaza anında öğrenmişti — kurgulu bir kazada geçersiz poliçeyle yakalanmak, iki tuzağın en kötü kesişimi. Araç kamerası Türkiye'de de hem kusur tespitinde hem dolandırıcılık iddialarına karşı delil olarak kabul görüyor.

Uyarı Sinyalleri

• Önünüzdeki aracın trafiği gerektirmediği hâlde ani ve sert fren yapması; fren lambalarının hiç yanmaması.
• Size ısrarla yol verip geçmenizi bekleyen, sonra hızlanan sürücüler.
• Kaza sonrası karşı tarafın şaşırtıcı sakinlikte olması, bilgilerin yazılı olduğu hazır kâğıt uzatması ya da anında "tanıdık" bir hasar/tazminat firması önermesi.
• Araçtakilerin, hasarla orantısız biçimde hep birlikte boyun-sırt ağrısından şikâyet etmesi.
• Sizi takip eder gibi hızlanıp yavaşlayan, birlikte hareket eden araçlar.

Nasıl Korunursunuz?

• Takip mesafesini uzun tutun; öndeki aracın sinyaline değil hareketine bakarak ilerleyin. Yol verilse bile kavşağa kontrollü girin.
• Araç kamerası kullanın: Bu tuzakta mağdurun en güçlü tanığı kayıttır; İngiltere'deki tutuklamaların çoğu kamera görüntüsüyle geldi.
• Kaza anında sakin kalın; karşı taraftaki yolcu sayısını, araç plakalarını ve tanıkların iletişim bilgilerini not edin, bol fotoğraf çekin.
• Olay yerinde kusur kabul eden belge imzalamayın; tazminat pazarlığına girmeyin.
• Kaza size kurgulanmış geliyorsa şüphenizi sigortanıza açıkça iletin; İngiltere'de IFB'nin ücretsiz Cheatline hattı, Türkiye'de sigorta şirketinizin suistimal ihbar kanalları bu tür dosyaları inceletiyor.

Kaynaklar

• City of London Police — 100 bin sterlinlik "crash for cash" planına hapis cezası
• Avam Kamarası Kütüphanesi — Crash for cash sigorta dolandırıcılığıyla mücadele brifingi
• The AA — Crash for cash dolandırıcılığı rehberi